Laugardaginn 11. júní 2011, kl. 13:00-17:00

 Aðgangur ókeypis og allir hjartanlega velkomnir!

SE Poster syning 2011 preview

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dagskrá málþings

13:00 Málþing sett

Fundarstjórnandi – Páll Baldursson

Páll Baldursson

Fjallað verður um uppruna og rætur Stefáns í Breiðdal.  Tengsl hans við byggðarlagið sitt, og þá staðreynd að þrátt fyrir að vera alfluttur úr Breiðdal ungur maður, þá var hugurinn og verk mjög oft á heimaslóðum.  Farið verður yfir með hvaða hætti Stefán ræktaði þessi tengsl og þá ekki síst í ljósi þess að um áratugaskeið skildi heilt heimshaf á milli.

Vésteinn Ólason

Bókmenntarannsóknir Stefáns Einarssonar

Þótt sérmenntun Stefáns Einarssonar væri á sviði málvísinda skrifaði hann mikið um bókmenntir, þ.á. m um samtímahöfunda sem fátt hafði verið skrifað um áður, en einnig um bókmenntir frá fyrri öldum, og í bókmennasögu sinni, sem birtist bæði á ensku og íslensku, gefur hann yfirlit yfir íslenskar bókmenntir frá upphafi fram yfir miðja tuttugustu öld. Í erindinu verður gerð grein fyrir viðfangsefnum Stefáns og aðferðum.

14:30-15:30 Hlé

Hótel Bláfell selur gestum málþingsins kaffi og kökur á 1.500 kr

Steinasafnið í Breiðdal opið

15:30 Seinni hluti

Svavar Sigmundsson

Málfræðistörf Stefáns Einarssonar og örnefnasöfnun hans á Austurlandi

Stefán var frumkvöðull hér á landi að rannsóknum á íslenskri hljóðfræði og skrifaði um mismunandi framburð eftir landshlutum. Þá skrifaði hann einnig um kerfisbundnar hljóðbreytingar í íslensku. Hann safnaði örnefnum í mörgum hreppum á Austurlandi fyrstur manna og skrifaði greinar um ýmis þeirra.

Smári Ólason

Kynning á þjóðlagasöfnun Stefáns Einarssonar

Stefán var sá fyrsti til að taka upp þjóðfræðilegt efni á segulband hér á landi. Upptökurnar hans voru annars vegar gerðar í septembermánuði árið 1954 í skrifstofu kaupfélagsstjórans  í Gamla Kaupfélaginu sem nú hýsir Breiðdalssetur og hins vegar árið 1957 í Suðursveit. Spiluð verða hljóðdæmi frá þessum upptökum.

17:00 Opnun sýningar til heiðurs Dr. Stefáni Einarssyni

Að loknu málþinginu verða munir afhentir setrinu og sýning um Stefán Einarsson opnuð formlega.

 Styrktaraðilar eru eftirfarandi:

CV mælenda á málþingi um Dr. Stefán Einarsson 

pall baldursson    Páll Baldursson 

Páll Baldursson er fæddur 1974.  Foreldrar Oddný Edda Sigurjónsdóttir (1939-2000) frá Snæhvammi í Breiðdal og Baldur Pálsson (1934) frá Gilsárstekk í Breiðdal.  Maki er Þórunn Björg Jóhannsdóttir (1975) hjúkrunarfræðingur og eiga þau tvíburana Benedikt Árna og Oddnýu Eddu (2006). Páll er sagnfræðingur frá Háskóla Íslands (2000).  Starfsmaður Landsbanka Íslands Austurlandi til 2006.  Páll hefur verið sveitarstjóri Breiðdalshrepps frá árinu 2006.

Vesteinn 3 Vésteinn Ólason

Vésteinn Ólason er fæddur á Höfn í Hornafirði 1939. Foreldrar Óli Guðbrandsson kennari (1899–1970), frá Randversstöðum í Breiðdal, og Aðalbjörg Guðmundsdóttir húsmóðir (1908–1999) frá Gilsárstekk í Breiðdal. Maki 1960 Unnur A. Jónsdóttir. Börn Þóra, f. 1970 og Ari, f. 1972. Mag. art. og dr. phil. frá Háskóla Íslands. Lektor og síðar prófessor í íslenskum fræðum við erlenda háskóla og Háskóla Íslands 1968 til 1999, forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar  1999–2009. Hefur átt þátt í útgáfu fornra texta og birt rit og greinar um íslenskar bókmenntir og þjóðfræði, þ. á m. Sagnadansa 1979, The Traditional Ballads of Iceland 1982 og Samræður við söguöld 1998. Ritstjóri og meðhöfundur Íslenskrar bókmenntasögu I–II 1992–93.

 

svavar sigmundsSvavar Sigmundsson

Svavar er fæddur 1939,stúdent frá Menntaskólanum að Laugarvatni 1958, lauk cand. mag. prófi í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands 1966, vann við örnefnasafn Þjóðminjasafns Íslands 1966-1968, en var síðan sendikennari í Finnlandi 1969-71 og við orðabókarstörf og kennslu í Kaupmannahöfn á árunum 1971-1980. Heim kominn lauk ég við samningu Íslenskrar samheitaorðabókar, sem út kom 1985 en var síðan lektor og  dósent í íslensku fyrir erlenda stúdenta við Háskóla Íslands fram til 1998. Varð þá forstöðumaður Örnefnastofnunar Íslands til 2006, þegar hún var sameinuð Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Rannsóknarprófessor þar til starfsloka 2009. Gæti bætt því við um sjálfan mig að ég var meðhöfundur að Orðabók um slangur 1983 og hef skrifað ýmsar greinar, ekki síst um nafnfræði og birtust allmargar þeirra í greinasafninu Nefningar 2009. Er ritstjóri Árbókar Hins íslenska fornleifafélags.

Smári Ólason

Smári Ólason er fæddur 1946. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1967 og stundaði tónlistarnám við Tónlistarskólann í Reykjavík til ársins 1970 er hann hélt til framhaldsnáms við Tónlistarháskólann í Vínarborg. Hann lauk MA prófi í tónfræðum og tónvísindum árið 1977 en einnig stundaði hann nám í kirkjutónlist, tónsmíðum og kór-og hljómsveitarstjórn við skólann. Eftir að hann kom heim hefur hann m.a. starfað sem tónvísindamaður, tónlistarkennari, organisti, kórstjóri og einnig sem aðstoðarskólastjóri bæði við Tónskóla Þjóðkirkjunnar og Tónlistarskóla Garðabæjar. Hann var gestavísindamaður við tónvísindadeild Háskólans í Lundi 1991-92 og tók þátt í dokorsnema seminörum við skólann til ársins 1994.  Hann starfar nú sem tónlstarkennari við Tónlistarskóla Hafnarfjarðar. Smári hefur gefið út fjölmargar greinar og haldið fyrirlestra um rannsóknarstörf sín og hefur víða komið fram sem tónlistarmaður og einnig komið að gerð all nokkurra geisladiska, m.a. „Raddir“ fyrir Stofnun Árna Magnússonar og „allt svo verði til dýrðar þér“ þar sem sungin eru þjóðlög sem hann hefur skrifað niður úr munnlegri geymd við undirleik orgels eftir útsetningum hans.

 

 

Dr. Stefán Einarsson

Prófessor Dr. Stefán Einarsson fæddist á Höskuldsstöðum í Breiðdal Suður - Múlasýslu 9. júní 1897. Foreldrar hans voru hjónin Einar Gunnlaugsson, bóndi og póstafgreiðslumaður, og Margrét Jónsdóttir. Að Höskuldsstöðum, þar sem Tóin gnæfir yfir há og tignarleg og fjallið á móti hinum megin við ána sem málverk gert úr marglitu líparítgrjóti, ólst Stefán upp.


Dr. Stefán gekk fyrst í Gagnfræðaskólann á Akureyri, en varð síðan student frá Menntaskóla Reykjavíkur 1917. Að loknum studentsprófi fór Stefán í Háskóla Íslands og lauk meistaraprófi í íslenskum fræðum 1923-24. Stefán var veturinn 1924-25 í Helsinki og lagði stund á hljóðfræði. Um tíma árið 1925 var Stefán einnig við Cambrige í Englandi, en doktorsprófi lauk hann í Ósló árið 1927 og var doktorsritgerð hans um hljóðfræði í íslensku máli. (Stefán Einarsson, Beiträge zur Phonetik der isländischen Sprache. Oslo 1927.)

Sama ár og hann lauk námi fékk hann prófessorstöðu við John Hopkins háskólann í Baltimore. Þar starfaði Stefán síðan alla sína starfsævi, eða þar til að hann lét af störfum fyrir aldurs sakir árið 1962. Stefán starfaði aðallega við enskudeild skólans og þá sem kennari í norrænni og enskri (einkum fornenskri) málfræði. Sama ár og Stefán lét af störfum fluttist hann til Íslands og bjó í Reykjavík þar til að hann lést 9. apríl 1972.

Dr. Stefán Einarsson var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Margarete Schwarzenburg frá Eistlandi, en hún var sagnfræðingur að mennt. Þeim varð ekki barna auðið, en Margarete lést árið 1953 og kaus hún dufteski sínu dvalarstað í heimilisgrafreitnum á æskuheimili Stefáns, Höskuldsstöðum. Segir það meir en nokkur orð um hug hennar til Stefáns og uppruna hans.

Síðari kona Stefáns var Ingibjörg Einarsdóttir frá Njarðvíkum, sem átti síðan eftir að reynast Stefáni sérstaklega vel eftir að hann missti heilsuna síðustu árin.

Stefán var um árabil ræðismaður Íslands í Baltimore og varðveitt eru skipunarbréf hans, undirrituð m.a. af F. D. Roosevelt og H. S. Truman, Sveini Björnssyni og Ólafi Thors. Stefán naut mikillar virðingar meðal fræðimanna og má nefna að hann var að Vilhjálmi Stefánssyni einum undanskildum fystur Íslendinga til þess að vera kjörinn í eitt virðulegasta fræða- og vísindafélag Bandaríkjamanna, The American Philosophical Society.

Þessum helstu þáttum úr ævi dr. Stefáns er viðeigandi að ljúka með orðum Vilhjálms Þ. Gíslasonar er hann skrifaði í minningargrein um dr. Stefán:

"Dr. Stefán Einarsson var tvennt um ævina, og hvorttveggja af lífi og sál og með heiðri og sóma. Hann var austfirskur sveitamaður og amerískur prófessor. Hann vann rannsóknir sínar og stundaði háskólakennslu sína vandlega á amerískan nýtísku máta, en í honum var einnig mikið af safnara og grúskara á gamla og góða austfirska vísu."